Chăm sóc trước sinh

HOẶC XEM THEO CHỦ ĐỀ BÊN DƯỚI

Khám thai

Khám thai là một hoạt động quan trọng trong quản lý thai nghén, nhằm đảm bảo sự phát triển bình thường của mẹ cũng như bào thai.. Việc khám thai theo đúng lịch trình là để bảo đảm quản lý thai an toàn đến lúc sinh và tránh được những tai biến sản khoa nặng nề trong cuộc sinh, sau sinh góp phần giảm tử vong của mẹ và con.

Khám thai giúp bạn xác định tình trạng sức khỏe của bản thân, tình trạng thai nhi, sàng lọc và dự phòng các nguy cơ trong quá trình mang thai và trong quá trình sinh. Trong một thai kỳ khách hàng cần đi khám thai thường xuyên từ khi có dấu hiệu tắt kinh, ít nhất phải khám 3 lần trong suốt quá trình mang thai đồng thời tiêm ngừa uốn ván theo chỉ định của bác sĩ.

Một trong những nội dung của khám thai bao gồm việc bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử mang thai, tiền sử mắc một số bệnh và tiền sử gia đình của bạn. Những thông tin này là cần thiết để bác sĩ có định hướng việc khám hoặc cho chỉ định xét nghiêm, chấn đoán xác định thực trạng sức khỏe thai kỳ ở thai phụ

Quy trình tiếp theo của quá trình khám thai bao gồm khám thực thể và siêu âm để xác định thai có nằm trong tử cung không? Số lượng thai, tuổi thai, tình trạng phát triển của thai, định ngày dư sinh. Việc siêu âm là cần thiết để có thể xác định sớm những dị tật hoặc những bệnh di truyền của thai nhi trong từng thời kỳ mang thai để có thể đưa ra quyết định xử trí kịp thời.

Bên cạnh đó, bạn cũng sẽ được yêu cầu làm một số xét nghiệm cơ bản như xét nghiệm: xét nghiệm máu bao gồm công thức máu, nhóm máu/Rhesus; đường huyết, Giang mai/Viêm gan/HIV; xét nghiệm nước tiểu như định tính/định lượng protein - đường trong nước tiểu; tầm soát thai kỳ nguy cơ ,vv… và lịch tiêm phòng uốn ván cụ thể.

Tất cả những việc này giúp bác sĩ có thể đánh giá thai kỳ bình thường hay thai kỳ nguy cơ (tiên lượng nguy cơ mắc một số bệnh đối với mẹ, với thai nhi trong từng thời kỳ mang thai) và những vấn đề thai phụ có thể gặp trong cuộc sinh để có hướng xử trí kịp thời và hướng dẫn chăm sóc thai nghén phù hợp

Bác sĩ cũng sẽ tư vấn cho bạn về chế độ dinh dưỡng, chế độ sinh hoạt - lao động và vệ sinh cá nhân/thai nghén, chuẩn bị điều kiện trước khi chuyển dạ, chuẩn bị tâm lý với thái độ đúng đắn  để đối mặt với các dấu hiệu nguy cơ phát sinh trong từng thời kỳ mang thai và ra quyết định kịp thời để cuối cùng giúp thai phụ đạt hiệu quả làm mẹ an toàn, con phát triển tốt.

Xét nghiệm thai sớm

Hầu hết phụ nữ đều nhận thấy các dấu hiệu đặc biệt khi bắt đầu mang thai. Các biểu hiện như ngực đau tức và sưng, chóng mặt, buồn nôn, thậm chí là cảm giác thèm ngủ khó chống đỡ là những dấu hiệu khá phổ biến báo hiệu có thể bạn đã mang thai. Tuy nhiên những dấu hiệu này cũng có thể là dấu hiệu giả, bạn có thể mang thai mà không có những dấu hiệu trên hoặc bạn có dấu hiệu trên mà không mang thai.

Vậy cách xác định chính xác có mang thai hay không cần phải dựa vào kết quả của các biện pháp xét nghiệm thai sớm. Xét nghiệm thai sớm là xét nghiệm đặc hiệu để phát hiện ra hormone hCG (human chorionic gonadotropin) trong máu hoặc nước tiểu phụ nữ “cấn thai”.

HCG LÀ GÌ
hCG được sản xuất trong nhau thai khi trứng thụ tinh đã làm tổ (thường trong tử cung nhưng cũng có thể ngoài tử cung). Ngoài ra hCG cũng được sản xuất bởi một số u tế bào mầm trong bệnh lý trophoblastic thai.

Phụ nữ sau khi noãn được thụ tinh 7 - 10 ngày, qua xét nghiệm nước tiểu hay máu, hCG có thể được phát hiện, sự hiện diện của hormone này xác nhận là có thai.

CÁC LOẠI XÉT NGHIỆM THAI SỚM

Có hai loại xét nghiệm thai sớm:


-    Xét nghiệm hCG định tính: (que thử thai Quicksticks) phát hiện sự hiện diện của hCG trong nước tiểu, sử dụng để xác nhận có thai

-    Xét nghiệm hCG định lượng: (xét ngiệm beta hCG trong máu): đo lượng hCG trong máu, sử dụng để chẩn đoán thai ngoài tử cung, theo dõi nguy cơ sẩy thai, sót nhau sau sẩy thai, chẩn đoán bệnh lý u tế bào mầm tinh hoàn, buồng trứng và bệnh lý trophoblastic thai..v.v

Que thử thai Quickstick là một phương tiện xét nghiệm thai sớm, là phương pháp đơn giản dễ sử dụng, thuận tiện, rẻ tiền,  cho phép bạn xác định tình trạng có thai của mình từ rất sớm, chỉ 7-10 ngày sau khi noãn được thụ tinh.

Sử dụng que quickstick  tiến hành hết sức đơn giản và nhanh chóng chỉ với việc sử dụng một que thử thai cắm trong lọ có nước tiểu phụ nữ theo bảng hướng dẫn sử dụng, phản ứng hóa học xảy ra trong một vài phút cho bạn kết quả qua quan sát số vạch đỏ trên que. Phương pháp này là rất hiệu quả để xác nhận có thai hay không với tỷ lệ chính xác lên tới 97%.

Xét nghiệm Beta-hCG thường dùng để chẩn đoán có thai khi trễ kinh. Trong trường hợp dọa sẩy thai hay thai ngoài tử cung, Beta -hCG thường thấp hơn bình thường. - Khi Beta-hCG tăng, kèm với AFP giảm giúp nghĩ nhiều đến hội chứng Down. Beta -hCG sẽ tăng rất cao trong bệnh lý của nhau thai, trong bệnh lý này, Beta-hCG còn giúp theo dõi kết quả điều trị. Lưu ý: những con số thống kê trên chỉ mang tính chất tương đối. Có những trường hợp Beta-hCG thấp nhưng thai nhi vẫn hoàn toàn khỏe mạnh, tuy nhiên cần có sự theo dõi và tư vấn kịp thời của bác sỹ.

KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM THAI SỚM:
 

Nồng độ hCG thấp:
- Có thể do tính tuổi thai không chính xác.
- Có khả năng sảy thai hoặc hỏng trứng.
- Mang thai ngoài tử cung.

Nồng độ hCG cao:

- Có thể do tính tuổi thai không chính xác
- Đa thai
- Đa trứng.

Có thể có kết quả âm tính giả: do xét nghiệm quá sớm trước giai đoạn lượng hCG tăng đủ hoặc do nước tiểu loãng hoặc trước đó khách hàng uống thuốc lợi tiểu, kháng histamine..v.v  .. Nên thử nghiệm lại sau đó 1 tuần

-    Có thể có kết quả dương tính giả: do nước tiểu có lẫn thành phần khác (máu, protein niệu, khách hàng trước đó có uống một số thuốc hướng thần kinh...v.v

Nếu kết quả xét nghiệm có vấn đề có thể khẳng định lại kết quả xét nghiệm bằng những phương pháp thử nghiệm khác theo chỉ định của bác sĩ

 

Siêu âm thai

SIÊU ÂM THAI LÀ GÌ
Siêu âm thai là một hoạt động quan trọng phối hợp với khám lâm sàng để chẩn đoán tình trạng thai và mẹ theo từng thời kỳ của thai kỳ.  Siêu âm là biện pháp đơn giản giúp xác định tuổi thai, dự kiến ngày sinh cũng như xác định những bất thường của thai hoặc những trường hợp có thai ngoài tử cung trong ba tháng đầu thai kỳ; hoặc bất thường ngôi thai, phần phụ của thai ở những tháng sau.

MỤC ĐÍCH CỦA SIÊU ÂM THAI
-    Kiểm tra vị trí của thai nhi (ở trong hay ngoài tử cung)
-    Tính tuổi thai, trọng lượng và theo dõi tốc độ phát triển của thai nhi
-    Kiểm tra và phát hiện sớm các dị tật thai nhi (nếu có)
-    Dự kiến ngày sinh.
-    Theo dõi thai nhi dành cho các xét nghiệm đặc biệt như nội soi thai, chọc dò ối

CÁC MỐC THỜI GIAN SIÊU ÂM THAI QUAN TRỌNG
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, siêu âm thai được khuyến cáo nên tiến hành ít nhất 3 lần trong suốt toàn bộ thai kỳ. Trong đó:

-    Siêu âm thai lần 1 nên tiến hành khi thai đạt 11 đến 13 tuần tuổi. Siêu âm thai lần 1 giúp xác định tuổi thai, tiên lượng sự phát triển của thai và dự kiến ngày sinh tương đối chính xác, Bên cạnh đó, siêu âm thai lần 1 là thời điểm duy nhất có thể xác định độ mờ da gáy (một dấu hiệu sàng lọc hội chứng DOWN). Các kết quả của siêu âm thai lần 1 giúp bác sĩ đưa ra chỉ định tiến hành xét nghiệm chẩn đoán tiền thai liên quan một số dị tật bẩm sinh do gen/ Nhiễm sắc thể của thai nhi

-    Siêu âm thai lần 2 nên tiến hành ở tuần thứ 20 đến 24, ở giai đoạn này, các bất thường về hình thái của thai có thể được xác định rõ ràng. Do vậy bên cạnh việc đánh giá tình trạng phát triển hình thái của thai nhi, siêu âm thai lần 2 có vai trò quan trọng để xác định nguy cơ về các bệnh bẩm sinh ở thai cũng như những bất thường thai kỳ liên quan sức khỏe mẹ - con từ đó các bác sĩ lâm sàng có hướng tư vấn cụ thể chăm sóc thai cho thai phụ

-    Siêu âm thai lần 3 nên tiến hành ở tuần thứ 30 đến 32, đây là lần siêu âm quan trọng giúp bác sĩ dự kiến ngày sinh cũng như tiên lượng những khó khăn phát sinh trong quá trình sinh như ngôi bất thường, cân nặng thai, một số dị dạng có thể có ở thai nhi, tình trạng bánh nhau, dây rốn, nước ối,v.v góp phần phát hiện nguy cơ tiềm tàng của các tai biến sản khoa.

CÓ NÊN SIÊU ÂM THAI NHI NHIỀU LẦN KHÔNG?
Siêu âm là một phương pháp khảo sát hình ảnh học bằng cách cho một phần của cơ thể tiếp xúc với sóng âm có tần số cao (siêu âm) để tạo ra hình ảnh bên trong cơ thể. Siêu âm không sử dụng các phóng xạ ion hóa (như X quang). Do hình ảnh siêu âm được ghi nhận theo thời gian thực nên nó có thể cho thấy hình ảnh cấu trúc và sự chuyển động của các bộ phận bên trong cơ thể kể cả hình ảnh dòng máu đang chảy trong các mạch máu.  

Máy siêu âm bao gồm:
Bộ điều khiển gồm có máy vi tính và nguồn điện, màn hình và đầu dò được dùng để scan cơ thể và các mạch máu. Đầu dò là một thiết bị nhỏ cầm tay tương tự như chiếc microphone, được nối với máy bằng một sợi dây. Đầu dò sẽ phát sóng âm có tần số cao vào cơ thể rồi sau đó thu lại sóng dội ngược từ các mô trong cơ thể. Nguyên lý hoạt động của nó tương tự như thiết bị phát hiện tàu ngầm được dùng ở các tàu thuyền hoặc tàu ngầm trên biển.